Module 1 · Khởi Nguồn & Thế Giới Quan
Kinh Dịch Là Gì? Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa
Bộ sách triết học cổ nhất còn lưu truyền của phương Đông — điểm khởi đầu của toàn bộ lộ trình.
Kinh Dịch (易經 – Yì Jīng) là bộ sách triết học cổ nhất còn lưu truyền của Trung Hoa, trình bày quy luật biến đổi của vũ trụ và con người qua 64 quẻ, mỗi quẻ gồm 6 hào (vạch liền — hào Dương, vạch đứt – – hào Âm). Sách được hình thành qua nhiều đời: Phục Hy vẽ Bát Quái, Văn Vương diễn thành 64 quẻ, Chu Công đặt lời hào, Khổng Tử viết Thập Dực giải nghĩa.
- 易經 – Yì Jīng Tên gốc
- ~3.000 năm Tuổi
- 64 Số quẻ
- 6 Số hào / quẻ
Chữ “Dịch” Nghĩa Là Gì?
“Dịch” nghĩa gốc là thay đổi, biến hoá. Các nhà chú giải sau này khai triển chữ Dịch thành ba tầng nghĩa: biến dịch (mọi sự luôn thay đổi), bất dịch (có quy luật không đổi đằng sau sự thay đổi đó), và giản dị (quy luật ấy, dù chi phối vạn vật, lại có thể diễn đạt đơn giản bằng vạch liền — vạch đứt). Ba tầng nghĩa này sẽ được học kỹ ở Module 4.
Kinh Dịch Ra Đời Qua Mấy Giai Đoạn?
Theo truyền thống, Kinh Dịch được góp công qua 4 giai đoạn chính, gắn với 4 nhân vật: Phục Hy (vẽ Bát Quái), Văn Vương (diễn 64 quẻ và đặt Thoán từ), Chu Công (đặt Hào từ cho từng hào), và Khổng Tử (viết Thập Dực). Bài tiếp theo (1.2) sẽ đi sâu vào từng nhân vật này.
Ý Nghĩa Của Kinh Dịch Trong Văn Hoá Á Đông
Kinh Dịch được xếp vào Ngũ Kinh của Nho gia, trở thành nền tảng tư tưởng cho nhiều lĩnh vực: triết học, y học cổ truyền, quân sự, kiến trúc – phong thuỷ, và đạo xử thế cá nhân. Phần lớn khái niệm Âm Dương, Ngũ Hành mà người Việt quen thuộc trong đời sống hằng ngày đều bắt nguồn hoặc gắn liền với hệ thống tư tưởng của Kinh Dịch.
Minh Hoạ
Video Minh Hoạ
Những Điều Cần Nhớ
- Kinh Dịch gồm 64 quẻ, mỗi quẻ 6 hào (vạch liền = Dương, vạch đứt = Âm).
- Chữ Dịch có 3 tầng nghĩa: biến dịch, bất dịch, giản dị.
- Kinh Dịch hình thành qua 4 giai đoạn: Phục Hy, Văn Vương, Chu Công, Khổng Tử.
- Được xếp vào Ngũ Kinh của Nho gia, ảnh hưởng tới triết học, y học, quân sự, phong thuỷ.
Câu Hỏi Thường Gặp
Kinh Dịch có bao nhiêu quẻ và bao nhiêu hào mỗi quẻ?
Kinh Dịch có 64 quẻ, mỗi quẻ gồm 6 hào. Mỗi hào là 1 vạch liền (Dương) hoặc 1 vạch đứt (Âm), xếp chồng từ dưới lên trên.
Ai là người tạo ra Kinh Dịch?
Không phải một tác giả duy nhất. Truyền thống ghi nhận 4 nhân vật góp công qua các thời kỳ: Phục Hy vẽ Bát Quái, Văn Vương diễn 64 quẻ, Chu Công đặt hào từ, Khổng Tử viết Thập Dực giải nghĩa.
Kinh Dịch và Chu Dịch có phải là một không?
Chu Dịch là tên gọi cụ thể của bản Kinh Dịch được hình thành và lưu truyền từ đời nhà Chu — đây là bản phổ biến nhất, thường được gọi tắt là Kinh Dịch ngày nay.
Vì sao Kinh Dịch được xem là bộ sách triết học cổ nhất?
Vì niên đại hình thành của nó (qua các giai đoạn từ Phục Hy đến Khổng Tử) trải dài hàng nghìn năm, và tư tưởng Âm Dương – biến dịch trong đó được xem là nền tảng cho nhiều trường phái triết học Trung Hoa ra đời sau này.
Nguồn tham khảo: Nguyễn Hiến Lê – Kinh Dịch – Đạo Của Người Quân Tử · Ngô Tất Tố – Kinh Dịch Trọn Bộ · Thu Giang – Nguyễn Duy Cần – Chu Dịch Huyền Giải · Richard Wilhelm (Cary F. Baynes dịch Anh ngữ) – The I Ching or Book of Changes.
