Xem nhanh trong 1 phút
5 ý chính
- Có những cơn đột quỵ không méo miệng, không yếu tay, nhất là ở vùng tiểu não và thân não: chỉ thấy chóng mặt quay cuồng, đứng không vững, nhìn đôi, nôn. Tháng 7/2026, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 điều trị một người đàn ông 59 tuổi ở Nghệ An tưởng mình bị rối loạn tiền đình, nằm nghỉ ở nhà – hóa ra nhồi máu tiểu não.
- Bác sĩ khoa Hồi sức thần kinh: chóng mặt do tai trong thường quay cuồng, buồn nôn, ù tai, đa số không nguy hiểm; chóng mặt kèm đi không vững, nói khó, nhìn đôi, yếu tay chân, mất phối hợp động tác là phải khám khẩn cấp.
- Nghiên cứu ở hai bệnh viện của Mỹ (Stroke, 2016) xem lại 465 ca nhồi máu não ở khoa cấp cứu: 22% lúc đầu bị bỏ sót; người chóng mặt, buồn nôn là nhóm dễ bị sót. Hướng dẫn sơ cứu quốc tế 2025 của Liên đoàn Chữ thập đỏ cũng xếp "đột ngột khó nhìn, khó đi, chóng mặt, mất thăng bằng" vào dấu hiệu đột quỵ.
- Ngoài cười, giơ tay, nói một câu: bảo người đó đứng thẳng nhắm mắt xem có lảo đảo, hỏi nhìn có bị đôi hay mất một mảng không, đưa ngón tay chạm mũi rồi nhắm mắt chạm lại. Nhưng không động tác nào loại trừ được đột quỵ: đột ngột mà không đỡ là gọi 115.
- Khi gọi, nói rõ giờ bắt đầu và các dấu hiệu. Không cho ăn uống, uống thuốc; không tự chở bằng xe máy.
Cái giá phải trả và thứ đổi lại
💸 Cái giá
Không tốn tiền. Ngoài ba động tác quen thuộc (cười, giơ tay, nói), thêm hai việc: bảo người đó đứng thẳng nhắm mắt xem có lảo đảo, hỏi nhìn có bị đôi hay mất một mảng không; đưa ngón tay chạm mũi, nhắm mắt chạm lại.
🎯 Đổi lại được gì (theo sách)
Bắt được những cơn đột quỵ không méo miệng, không yếu tay, nhất là đột quỵ vùng tiểu não, thân não. Mức bằng chứng: B.
Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc
📅 Thông tin cập nhật đến:
- Ở Việt Nam: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Đại biểu Nhân dân 17/7/2026; Tuổi Trẻ 22/7/2026): người đàn ông 59 tuổi ở Nghệ An chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng khi đi lại, nghĩ là rối loạn tiền đình nên nằm nghỉ ở nhà, triệu chứng nặng dần; chụp cắt lớp sọ não: nhồi máu tiểu não.
- Bác sĩ khoa Hồi sức thần kinh: chóng mặt do tiền đình ngoại vi (tai trong) thường quay cuồng, buồn nôn, ù tai, đa số không đe dọa tính mạng; chóng mặt kèm đi không vững, nói khó, nhìn đôi, yếu tay chân, mất phối hợp động tác là dấu hiệu cần khám khẩn cấp vì có thể là đột quỵ; không chủ quan với chóng mặt xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài.
- Nghiên cứu ở Mỹ (Arch và cộng sự, Stroke 2016): 465 ca nhồi máu não ở khoa cấp cứu hai bệnh viện, 22% lúc đầu bị bỏ sót; chóng mặt, buồn nôn là các yếu tố liên quan tới bỏ sót.
- Hướng dẫn sơ cứu quốc tế IFRC 2025 liệt kê dấu hiệu đột quỵ có đột ngột khó nhìn ở một hoặc hai mắt, đột ngột khó đi, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc mất phối hợp.
- Gọi 115 và ghi giờ bắt đầu; Thông tư 42/2026/TT-BYT (từ 1/11/2026): 113 tiếp nhận cả cấp cứu y tế, 115 vẫn dùng trong giai đoạn chuyển tiếp.
Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý khi áp dụng
Không lặp số của tập 029 (Kentucky 736 ca, 14% còn 4%; 37% đột quỵ vùng sau bị chẩn đoán sai). Không quy tỉ số chênh 1,99 và 4,02 thành "gấp đôi". Không nói "ù tai thì yên tâm là tiền đình" – không động tác nào loại trừ được đột quỵ. Không nói "chóng mặt nào cũng là đột quỵ". Không tên thuốc tiền đình, không liều. Không gán BE-FAST cho Bộ Y tế.
Làm ngay hôm nay
- Dạy cả nhà: đứng nhắm mắt, ngón tay chạm mũi
- Chóng mặt đột ngột kèm đứng không vững: gọi 115
- Ghi lại giờ bắt đầu
- Không cho ăn uống, uống thuốc
- Không tự chở bằng xe máy
Câu hỏi để tự kiểm tra: Nhà bạn có ai hay bị chóng mặt và tự cho là tiền đình không?
Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

📚 Đọc thêm / đồ dùng gợi ý: Túi sơ cứu y tế gia đình để sẵn trong nhà (link tiếp thị) Ensado có thể nhận hoa hồng, giá của bạn không đổi.
Nguồn và ghi công
Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 13.4, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.
Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Báo Đại biểu Nhân dân, Tuổi Trẻ 7/2026); Arch và cộng sự, Stroke (2016); IFRC International First Aid Guidelines (2025).



