Xem nhanh trong 1 phút
5 ý chính
- Theo WHO (2026), năm 2023 khoảng 842.000 người trên thế giới chết vì té ngã, khoảng 71% là người từ 60 tuổi. Té ngã là nguyên nhân thứ hai gây tử vong do thương tích không chủ ý, sau tai nạn giao thông.
- Bước đầu: ngồi xuống, gọi tên, xem còn tỉnh không, thở có bình thường không. Gọi không biết, không thở bình thường: gọi 115 và ép tim ngay.
- Còn thở mà lơ mơ, nôn, đau đầu dữ dội, méo miệng, nói khó, yếu tay chân: đừng đỡ dậy – có thể đột quỵ hay ngất trước rồi mới ngã. Nôn thì nghiêng đầu sang một bên. Đau lưng, đau cổ, đau háng: giữ nguyên tư thế, không xốc, không cõng, không chở xe máy, đắp chăn giữ ấm chờ cấp cứu.
- Còn tỉnh, không đau nhiều, nhớ rõ vì sao ngã: để người đó tự bám ghế, mép giường đứng lên từ từ; ngồi nghỉ, theo dõi thêm, thấy lạ thì đi khám. Không xoa bóp dầu chỗ đau.
- Gặp người lạ ngã: Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015 – thấy người đang nguy hiểm đến tính mạng, có điều kiện mà không cứu giúp, dẫn đến người đó chết, có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Cứu giúp không bắt buộc phải bế dậy: gọi 115 và ở lại bên cạnh.
Cái giá phải trả và thứ đổi lại
💸 Cái giá
Không tốn tiền. Vài phút ngồi xuống hỏi han và một cuộc gọi. Khó nhất là kìm cái tay muốn kéo người ta dậy.
🎯 Đổi lại được gì (theo sách)
Không làm nặng thêm một cơn đột quỵ, một cơn ngất hay một chỗ gãy xương, chấn thương cột sống. Mức bằng chứng: B (hướng dẫn chỉ nói cách làm, chưa có con số cứu được bao nhiêu người).
Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc
📅 Thông tin cập nhật đến:
- Ở Việt Nam: Bộ luật Hình sự 2015, Điều 132 (tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng), khoản 1: thấy người khác đang nguy hiểm đến tính mạng, có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến người đó chết thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc tù 3 tháng – 2 năm; người đã vô ý gây ra tình trạng nguy hiểm hoặc có nghĩa vụ cứu giúp: tù 1–5 năm.
- Cứu giúp không bắt buộc phải bế dậy: gọi 115, ở lại bên cạnh.
- Hướng dẫn sơ cứu té ngã của bệnh viện (Tâm Anh): nghi chấn thương cổ, cột sống thì giữ nguyên tư thế, gọi cấp cứu; không phản ứng thì kiểm tra thở, không thở thì hồi sức ngay; không đặt nằm sấp, không xốc, vác, cõng, không chở bằng xe máy hay taxi; tự đứng được thì bám ghế, giường đứng lên từ từ; không đứng được thì giữ ấm, gọi 115; người cao tuổi giữ điện thoại đầy pin.
- Lơ mơ, nôn, đau đầu dữ dội, méo miệng, nói khó, yếu tay chân: có thể ngất hoặc đột quỵ trước rồi mới ngã, không đỡ dậy, nôn thì nghiêng đầu sang một bên.
- WHO (fact sheet 21/10/2026): năm 2023 khoảng 842.000 người chết vì té ngã trên thế giới, khoảng 71% là người từ 60 tuổi; té ngã là nguyên nhân thứ hai gây tử vong do thương tích không chủ ý.
- Thông tư 42/2026/TT-BYT (từ 1/11/2026): đầu số 113 tiếp nhận cả cấp cứu y tế; 115 vẫn dùng trong giai đoạn chuyển tiếp.
Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý khi áp dụng
Không nói "người lạ ngã thì đi qua là hợp pháp" – đó là luật Trung Quốc; Việt Nam có tội không cứu giúp người đang nguy hiểm đến tính mạng. Không nói "luật miễn trách nhiệm cho người cứu" (chưa xác minh). Không gán hướng dẫn cho Bộ Y tế. Không dùng số liệu Trung Quốc, số 120. Không xoa bóp dầu chỗ đau.
Làm ngay hôm nay
- Thấy người ngã: ngồi xuống gọi tên trước
- Không thở bình thường: gọi 115, ép tim
- Đau đầu, méo miệng, yếu tay chân: đừng đỡ dậy
- Đau lưng, đau háng: giữ nguyên, không chở xe máy
- Điện thoại của bố mẹ luôn đầy pin, trong tầm tay
Câu hỏi để tự kiểm tra: Nhà bạn từng có ai bị ngã chưa, lúc đó cả nhà làm gì?
Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

📚 Đọc thêm / đồ dùng gợi ý: Thảm nhà tắm đế cao su chống trơn (link tiếp thị) · Túi sơ cứu y tế gia đình để sẵn trong nhà (link tiếp thị) Ensado có thể nhận hoa hồng, giá của bạn không đổi.
Nguồn và ghi công
Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 13.2, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.
Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: WHO, Falls (2026); Bộ luật Hình sự 2015, Điều 132; hướng dẫn sơ cứu té ngã của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.



