Từ 45 đến 50 tuổi tầm soát ung thư đại trực tràng bằng xét nghiệm máu ẩn trong phân hoặc nội soi dương tính thì phải nội soi có dấu hiệu thì đi khám ngay

16 / 402 bàiPhần 1 Giữ mạng sống trước đãKhông chết sớm chương~4 phút đọcMức A bằng chứng
Tóm tắt: Xét nghiệm máu ẩn trong phân 1–2 năm một lần, hoặc nội soi. Dương tính thì phải đi nội soi. Tầm soát ung thư đại trực tràng: 5 điều nên biết.

Xem nhanh trong 1 phút

🎬 Video của bài này sắp có. Trong lúc chờ, bạn đọc bài bên dưới: đủ ý như video.

5 ý chính

  1. Theo ước tính năm 2024 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), Việt Nam có 22.584 ca ung thư đại trực tràng mới và 10.990 ca tử vong mỗi năm – cùng đứng thứ ba trong các loại ung thư.
  2. Tổng quan Cochrane: người làm xét nghiệm máu ẩn trong phân có nguy cơ tử vong vì ung thư đại trực tràng thấp hơn khoảng 16%; ai làm ít nhất một lần thì thấp hơn khoảng một phần tư.
  3. Thử nghiệm NordICC ở Bắc Âu (NEJM 2022): người được mời nội soi, sau 10 năm tỷ lệ mắc bệnh giảm từ 1,20% xuống 0,98%; nhưng số người chết vì bệnh chưa khác biệt rõ. Bằng chứng giảm tử vong của xét nghiệm phân chắc hơn.
  4. Ở BV Đa khoa khu vực Ninh Hòa (Khánh Hòa), theo bảng giá áp dụng từ 1/1/2025: test tìm máu ẩn trong phân 71.600 đồng, nội soi đại trực tràng không sinh thiết 352.100 đồng. Xét nghiệm phân làm 1–2 năm một lần; nội soi bình thường thì khoảng 10 năm. Theo dự thảo, bảo hiểm y tế dự kiến trả tiền tầm soát từ năm 2030.
  5. Bắt đầu: các nước khuyên từ 45–50 tuổi; bác sĩ BV Việt Đức khuyên từ 45 tuổi nên hỏi bác sĩ; Hà Nội 2026 đưa tầm soát cho người từ 50 tuổi vào đợt khám miễn phí. Có dấu hiệu như đi ngoài ra máu, thiếu máu, mệt, xanh xao thì đi khám ngay – tháng 3/2026, BV Nhân dân 115 gặp hai người mới ngoài 30 tuổi bị ung thư đại trực tràng phát hiện vì thiếu máu.

Cái giá phải trả và thứ đổi lại

💸 Cái giá

Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân 1–2 năm một lần; nội soi đại tràng nếu bình thường thì khoảng 10 năm làm lại, mất một ngày làm sạch ruột. Ví dụ ở BV ĐKKV Ninh Hòa, Khánh Hòa (NQ 157/NQ-HĐND ngày 12/12/2024, áp dụng 1/1/2025): test nhanh hồng cầu ẩn trong phân 71.600 đ; nội soi đại trực tràng ống mềm không sinh thiết 352.100 đ, có sinh thiết 468.800 đ.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Cochrane (Hewitson 2007): xét nghiệm máu ẩn trong phân – tử vong do ung thư đại trực tràng thấp hơn khoảng 16% (RR 0,84); làm ít nhất một vòng: khoảng một phần tư (RR 0,75). NordICC (Bretthauer 2022, NEJM): người được mời nội soi, sau 10 năm, mắc bệnh 1,20% → 0,98% (RR 0,82). Mức bằng chứng: A.

Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc

📅 Thông tin cập nhật đến:

  • Ở Việt Nam: theo ước tính 2024 của IARC (GLOBOCAN), ung thư đại trực tràng có 22.584 ca mới (thứ 3) và 10.990 ca tử vong (thứ 3).
  • Hà Nội 2026 đưa tầm soát ung thư đại trực tràng cho người từ 50 tuổi vào đợt khám sức khỏe miễn phí (Tiền Phong 11/6/2026).
  • Bác sĩ BV Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình: từ 45 tuổi nên trao đổi với bác sĩ về tầm soát kể cả khi chưa có triệu chứng; có người thân bậc một mắc bệnh thì tư vấn bắt đầu sớm hơn (CafeF 26/10/2026).
  • Dự thảo nghị định BHYT: dự kiến trả tiền tầm soát ung thư đại trực tràng từ năm 2030 (Tiền Phong 07/9/2026).
  • BV Nhân dân 115 (Đại biểu Nhân dân 26/3/2026): hai người bệnh khoảng 30–35 tuổi đi khám vì thiếu máu nặng, mệt, xanh xao, thay đổi thói quen đi ngoài; nội soi ra ung thư đại tràng, trực tràng.

Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý khi áp dụng

Tranh cãi: trong NordICC tử vong 0,28% so với 0,31% (RR 0,90; CI 0,64–1,16) – chưa có ý nghĩa thống kê; lợi ích tử vong của nội soi từng bị đánh giá quá cao, bằng chứng tử vong của xét nghiệm phân chắc hơn. Không dùng giá tệ. Không nói "Bộ Y tế quy định từ 45 tuổi" (chưa tìm được văn bản), không nói "BHYT trả tiền tầm soát", không nói giá nội soi gây mê. Giá Ninh Hòa là ví dụ một bệnh viện, chưa rõ có gồm gây mê, thuốc làm sạch ruột; chưa rõ test là loại miễn dịch (FIT). Không nêu tên, viết tắt tên người bệnh. Tránh trùng tập 028.

Làm ngay hôm nay

  • Từ 45–50 tuổi: hỏi bác sĩ về tầm soát
  • Xét nghiệm máu ẩn trong phân 1–2 năm/lần, hoặc nội soi
  • Dương tính: đi nội soi, đừng bỏ
  • Bố mẹ, anh chị em ruột từng bị: báo bác sĩ để làm sớm hơn
  • Đi ngoài ra máu, thiếu máu, sụt cân: khám ngay

Câu hỏi để tự kiểm tra: Bạn đã từng làm xét nghiệm máu ẩn trong phân chưa?

Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Từ 45–50 tuổi: tầm soát đại tràng
Ảnh đúc kết bài 16: Từ 45–50 tuổi: tầm soát đại tràng

Nguồn và ghi công

Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 1.19, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.

Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Cochrane (Hewitson 2007); Bretthauer và cộng sự (NEJM 2022); IARC GLOBOCAN (ước tính 2024); bảng giá BV ĐKKV Ninh Hòa (NQ 157/NQ-HĐND tỉnh Khánh Hòa); CafeF (26/10/2026); Báo Tiền Phong (11/6 và 7/9/2026); Báo Đại biểu Nhân dân (26/3/2026).

Thông tin tham khảo. Bài viết tổng hợp từ sách và nguồn công khai đến ngày cập nhật ghi trên, không thay thế lời khuyên của bác sĩ, luật sư hay chuyên gia tài chính. Trường hợp khẩn cấp về sức khỏe, gọi 115. Thấy thông tin đã cũ hoặc sai? Báo cho Ensado qua trang liên hệ.
Thấy hữu ích? Gửi cho bạn bè:FacebookTelegram