Xem nhanh trong 1 phút
5 ý chính
- Trẻ mới sinh có rất ít vitamin K, sữa mẹ cũng chứa rất ít, nên máu khó đông. Xuất huyết do thiếu vitamin K loại muộn hay gặp khi bé khoảng 1 tháng tuổi, thường là chảy máu trong não, và thường không có dấu hiệu báo trước.
- Ở Tashkent (Uzbekistan), nơi chưa dự phòng rộng rãi, nghiên cứu trên khoảng 42.000 trẻ ghi nhận 478 ca trên 100.000 trẻ; tác giả ước tính dự phòng giảm được hơn 78,5% số ca (Tursunov và cộng sự, 2018).
- Công văn 7067/BYT-BM-TE (11/12/2017) của Bộ Y tế: tiêm vitamin K cho trẻ ngay sau chăm sóc thiết yếu, cả sinh thường lẫn sinh mổ; văn bản ra đời vì một số nơi làm chưa nghiêm, đã có trẻ bị xuất huyết não, màng não.
- Tháng 12/2017, Bệnh viện Nhi Trung ương nhận 3 bé hơn 1 tháng tuổi bị xuất huyết não do thiếu vitamin K trong vài ngày; theo bác sĩ, tử vong khoảng 25–40%, di chứng khoảng 40–50%. Năm 2021, một bé 22 ngày tuổi ở Vĩnh Phúc nhập viện vì li bì, bỏ bú, da xanh nhợt, thóp phồng do chảy máu não nặng.
- Bú mẹ là tốt nhất nhưng không thay được mũi tiêm. Cho uống vitamin K chỉ là cách thay thế kém hơn, phải theo chỉ định của bác sĩ.
Cái giá phải trả và thứ đổi lại
💸 Cái giá
Một mũi tiêm bắp ở đùi ngay sau sinh, bé đau vài giây; chi phí rất nhỏ. Khó nhất là nhớ hỏi lại nơi sinh đã tiêm cho bé chưa, nhất là khi sinh ở nhà, sinh vội hoặc chuyển viện gấp.
🎯 Đổi lại được gì (theo sách)
Tránh xuất huyết do thiếu vitamin K; loại muộn thường là chảy máu trong não. Ở Tashkent (Uzbekistan), nơi chưa dự phòng có hệ thống, nghiên cứu trên khoảng 42.000 trẻ ghi nhận 478 ca trên 100.000 trẻ; tác giả ước tính dự phòng giảm được hơn 78,5% (Tursunov và cộng sự, 2018). Đồng thuận của Bỉ: tiêm bắp một lần lúc sinh; đường uống là cách thay thế kém hơn, chỉ dùng khi cha mẹ từ chối tiêm (Fiesack và cộng sự, 2021). Mức bằng chứng: B.
Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc
📅 Thông tin cập nhật đến:
- Ở Việt Nam: Công văn 7067/BYT-BM-TE ngày 11/12/2017 của Bộ Y tế: một số cơ sở "chưa thực hiện nghiêm túc việc tiêm Vitamin K1 cho trẻ sơ sinh ngay sau sinh/sau mổ lấy thai", dẫn đến một số trẻ bị xuất huyết não, màng não do thiếu vitamin K; yêu cầu tiêm ngay sau khi trẻ được chăm sóc thiết yếu (EENC).
- Hướng dẫn quốc gia về chăm sóc sức khỏe sinh sản (QĐ 4128/QĐ-BYT ngày 29/7/2016) có quy định tiêm vitamin K1 cho trẻ sơ sinh (theo nguồn thứ cấp).
- Tuổi Trẻ 13/12/2017: Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận 3 trẻ trên 1 tháng tuổi bị xuất huyết não do thiếu vitamin K trong vài ngày; bác sĩ cho biết 90% ca xảy ra lúc 30–40 ngày tuổi, tử vong khoảng 25–40%, di chứng khoảng 40–50%.
- Báo Pháp Luật 24/1/2021: Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc cấp cứu bé trai 22 ngày tuổi li bì, bỏ bú, da xanh nhợt, thóp phồng, chảy máu não nặng; thở máy, truyền máu, qua nguy kịch sau 3 ngày rồi chuyển Bệnh viện Nhi Trung ương; bác sĩ: thiếu vitamin K là nguyên nhân chính và phòng được.
- Dấu hiệu cần cấp cứu: li bì, bỏ bú, da tái xanh, nôn, co giật, thóp phồng – gọi 115 hoặc 113.
Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý khi áp dụng
Không đọc liều (không nói 1 mg, 0,5 mg, liều uống, liều tiêm cho mẹ), không tên biệt dược, không nói "vitamin K3". Không nói "miễn phí" hay "đã tính trong viện phí" (chưa xác minh ở VN) – nói "chi phí rất nhỏ". Không nói bé Vĩnh Phúc 2021 "không được tiêm" (bài báo không nêu). Không quy 478/100.000 thành tỷ lệ ở VN. Chưa có số liệu VN về tỷ lệ tiêm vitamin K hay số ca mỗi năm – không đưa. Không nêu tên bệnh nhân. Tránh trùng 131 (lấy máu gót chân), 233 (tiêm chủng mở rộng), 396 (viêm gan B sơ sinh).
Làm ngay hôm nay
- Đang mang thai: hỏi trước nơi sinh về mũi vitamin K cho bé
- Sau sinh: xem giấy ra viện hoặc hỏi lại đã tiêm chưa
- Sinh ở nhà, sinh vội, chuyển viện gấp: hỏi lại, chưa tiêm thì đưa bé đến cơ sở y tế
- Không xin bỏ mũi tiêm vì sợ con đau
- Bé li bì, bỏ bú, da tái, co giật, thóp phồng: gọi 115 hoặc 113
Câu hỏi để tự kiểm tra: Khi sinh con, bạn có được báo bé đã tiêm vitamin K không?
Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

📚 Đọc thêm / đồ dùng gợi ý: Túi sơ cứu y tế gia đình để sẵn trong nhà (link tiếp thị) · Sách Học Làm Cha Mẹ Hiệu Quả (link tiếp thị) Ensado có thể nhận hoa hồng, giá của bạn không đổi.
Nguồn và ghi công
Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 20.7, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.
Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Công văn 7067/BYT-BM-TE (2017); Tuổi Trẻ (13/12/2017); Báo Pháp Luật (24/1/2021); Tursunov và cộng sự (2018); Fiesack và cộng sự (2021).