Lập di chúc khi còn minh mẫn bản sau cùng có hiệu lực công chứng không được ưu tiên

348 / 402 bàiPhần 6 Nhà cửa và gia đìnhNgười già trong nhà chương~4 phút đọcMức A bằng chứng
Tóm tắt: Nhiều bản cho cùng một tài sản thì chỉ bản sau cùng có hiệu lực. Bản công chứng không được ưu tiên. Lập di chúc: 5 điều nên biết.

Xem nhanh trong 1 phút

🎬 Video của bài này sắp có. Trong lúc chờ, bạn đọc bài bên dưới: đủ ý như video.

6 ý chính

  1. Bộ luật Dân sự 2015, Điều 628: di chúc bằng văn bản có 4 loại – không có người làm chứng, có người làm chứng, có công chứng, có chứng thực. Công chứng không bắt buộc. Di chúc miệng chỉ dùng khi tính mạng bị đe dọa.
  2. Tự viết (Điều 633): tự tay viết toàn bộ và ký, ghi rõ ngày tháng, không viết tắt, không dùng ký hiệu. Không tự viết được (Điều 634): nhờ người viết hoặc đánh máy, có ít nhất 2 người làm chứng – không phải người hưởng di sản.
  3. Điều 643 khoản 5: nhiều bản di chúc cho cùng một tài sản thì chỉ bản sau cùng có hiệu lực; bản công chứng không được ưu tiên. Tạp chí Tòa án (3/2023) kể vụ hai bản đều công chứng, tòa công nhận bản lập sau. Đổi ý thì lập bản mới, ghi rõ thay thế di chúc ngày nào.
  4. Điều 644: bố mẹ, vợ chồng, con chưa thành niên, con thành niên không có khả năng lao động vẫn được ít nhất 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, dù di chúc không chia.
  5. Lập khi còn minh mẫn (Điều 630), cất nơi người nhà biết. Luật Công chứng 2024 (từ 1/7/2025) cho gửi tổ chức công chứng lưu giữ di chúc, và mời công chứng viên đến nhà, bệnh viện khi lập di chúc.
  6. Thông tin pháp luật tham khảo, không thay tư vấn của luật sư.

Cái giá phải trả và thứ đổi lại

💸 Cái giá

Tự viết tay một bản di chúc thì không tốn tiền; công chứng tốn thêm phí. Khó nhất là mở lời với gia đình về chuyện sau khi mình mất.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Tài sản đi đúng nơi mình muốn, con cháu bớt tranh chấp. Sách dẫn Bộ luật Dân sự Trung Quốc: có nhiều bản di chúc nội dung trái nhau thì theo bản sau cùng; từ 2021 bản công chứng không còn được ưu tiên ở Trung Quốc. Mức bằng chứng: A.

Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc

📅 Thông tin cập nhật đến:

  • Bộ luật Dân sự 2015 (Luật 91/2015/QH13): Điều 627 – di chúc phải lập thành văn bản; chỉ khi không thể lập văn bản mới có thể di chúc miệng (Điều 629: khi tính mạng bị cái chết đe dọa; sau 3 tháng còn sống, minh mẫn thì mặc nhiên bị hủy bỏ).
  • Điều 628 – di chúc bằng văn bản có 4 loại: không có người làm chứng, có người làm chứng, có công chứng, có chứng thực.
  • Điều 630 – người lập phải minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
  • Điều 631 – không viết tắt, không viết bằng ký hiệu.
  • Điều 633 – không có người làm chứng thì người lập phải tự viết và ký.
  • Điều 634 – không tự viết được thì nhờ người khác viết hoặc đánh máy, có ít nhất 2 người làm chứng, ký hoặc điểm chỉ trước mặt họ; Điều 632 – người thừa kế, người có quyền lợi liên quan không được làm chứng.
  • Công chứng, chứng thực là tùy chọn, không bắt buộc (Tạp chí Tòa án, Thẩm phán TANDTC 2019).
  • Điều 640 – sửa đổi, thay thế, hủy bỏ bất cứ lúc nào; thay bằng di chúc mới thì di chúc trước bị hủy bỏ.
  • Điều 643 khoản 5 – nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản sau cùng có hiệu lực; luật không cho bản công chứng được ưu tiên.
  • Ví dụ: Tạp chí Tòa án 16/3/2023 – cụ H lập di chúc năm 2000 rồi năm 2009, cả hai đều công chứng; tòa công nhận bản 2009.
  • Điều 644 – con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, con thành niên không có khả năng lao động vẫn được ít nhất 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật.
  • Luật Công chứng 2024 (hiệu lực 1/7/2025): có thể gửi tổ chức hành nghề công chứng lưu giữ di chúc (niêm phong trước mặt người lập); có thể công chứng ngoài trụ sở khi lập di chúc, người không đi lại được, đang điều trị nội trú.
  • Ở Việt Nam không có hình thức di chúc ghi âm, ghi hình và không có "mốc 2021" như Trung Quốc.
  • Không nêu mức phí cụ thể.

Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý khi áp dụng

Lập khi còn minh mẫn; cất ở nơi người nhà biết, hoặc gửi lưu giữ.

Làm ngay hôm nay

  • Chọn hình thức hợp lệ
  • Lập khi còn minh mẫn
  • Người làm chứng không hưởng di sản
  • Đổi ý: lập bản mới, ghi rõ thay thế
  • Cất nơi người nhà biết

Câu hỏi để tự kiểm tra: Nhà bạn đã nói chuyện về di chúc chưa?

Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Di chúc: bản sau cùng thắng
Ảnh đúc kết bài 348: Di chúc: bản sau cùng thắng

Nguồn và ghi công

Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 17.2, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.

Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Bộ luật Dân sự 2015; Luật Công chứng 2024; Tạp chí Tòa án (2019, 2023); Tạp chí Luật sư Việt Nam.

Thông tin tham khảo. Bài viết tổng hợp từ sách và nguồn công khai đến ngày cập nhật ghi trên, không thay thế lời khuyên của bác sĩ, luật sư hay chuyên gia tài chính. Trường hợp khẩn cấp về sức khỏe, gọi 115. Thấy thông tin đã cũ hoặc sai? Báo cho Ensado qua trang liên hệ.
Thấy hữu ích? Gửi cho bạn bè:FacebookTelegram