Xem nhanh trong 1 phút
6 ý chính
- Ốm lâu, được chữa trị, mất ở nhà theo diễn biến của bệnh là chết bình thường. Chết vì tai nạn, chết đột ngột không rõ lý do, sống một mình lâu ngày mới phát hiện thì phải báo công an.
- Nghị định 123/2015/NĐ-CP: người chết do tai nạn, bị giết, chết đột ngột hoặc chết có nghi vấn thì văn bản xác nhận của công an hoặc kết quả giám định pháp y thay Giấy báo tử. Người mất bình thường tại nhà: UBND xã, phường nơi người đó mất cấp Giấy báo tử; khai tử trong 15 ngày.
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (Điều 206): khi cần xác định nguyên nhân chết người thì bắt buộc trưng cầu giám định. Hiện trường bị lau dọn, dấu vết mất đi thì rất khó kết luận.
- Cục Thống kê (12/11/2026): giai đoạn 2021–2025 có khoảng 285,2 nghìn ca tử vong khai tử mà không xác định được nguyên nhân, chiếm 10,2%, tăng từ 8,5% năm 2021 lên 11,9% năm 2025; nhiều ca mất ngoài cơ sở y tế.
- Không chắc là trường hợp nào thì cứ coi là bất thường: gọi 113 hoặc công an xã, phường. Còn chút nghi ngờ người còn sống: gọi 115 hoặc 113 trước.
- Thông tin pháp luật tham khảo.
Cái giá phải trả và thứ đổi lại
💸 Cái giá
Không mất tiền, chỉ một cuộc gọi. Khó nhất là giữ nguyên mọi thứ trong lúc đau đớn, rối bời.
🎯 Đổi lại được gì (theo sách)
Có giấy tờ rõ ràng để khai tử, lo hậu sự, nhận bảo hiểm, chia thừa kế; nguyên nhân chết được làm rõ, không ai phải mang nghi ngờ. Sách dẫn quy định hộ khẩu và quản lý tang lễ Trung Quốc: chết bình thường do cơ sở y tế cấp giấy, chết bất thường chưa qua cứu chữa do công an cấp; hiện trường bị xáo trộn thì khó cấp. Mức bằng chứng: A.
Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc
📅 Thông tin cập nhật đến:
- Ở Việt Nam: Nghị định 123/2015/NĐ-CP (Điều 4 khoản 2, đang áp dụng): người chết tại cơ sở y tế – thủ trưởng cơ sở y tế cấp Giấy báo tử; chết trên phương tiện giao thông, chết do tai nạn, bị giết, chết đột ngột hoặc chết có nghi vấn – văn bản xác nhận của cơ quan công an hoặc kết quả giám định của cơ quan giám định pháp y thay Giấy báo tử; trường hợp khác – UBND cấp xã nơi người đó chết cấp Giấy báo tử.
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 Điều 206: bắt buộc trưng cầu giám định khi cần xác định nguyên nhân chết người; Điều 202: khám nghiệm tử thi.
- Thông tư 08/2026/TT-BYT (hiệu lực 1/5/2026) quy định quy trình giám định pháp y.
- Khai tử trong 15 ngày tại UBND xã (Luật Hộ tịch 2014 Điều 33; Luật Hộ tịch 2026 hiệu lực 1/3/2027).
- Cục Thống kê (báo cáo nguyên nhân tử vong 2021–2025, công bố 12/11/2026): khoảng 285,2 nghìn ca tử vong không xác định được nguyên nhân, 10,2% số ca khai tử, tăng từ 8,5% năm 2021 lên 11,9% năm 2025; nhiều ca mất ngoài cơ sở y tế (Người Quan Sát 12/11/2026).
- Báo công an: 113 hoặc công an xã, phường; còn nghi còn sống: 115 hoặc 113.
Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý khi áp dụng
Không dùng quy định Trung Quốc (Điều lệ hộ khẩu 1958, Điều lệ tang lễ 2026, số 110). Không nói "lau rửa thi thể là phạm tội", không nêu mức phạt, không nói "không có giấy công an thì không được chôn". Số 285,2 nghìn ca của Cục Thống kê là ca không xác định được nguyên nhân trong dữ liệu khai tử, không phải "chết bất thường". Luật Hộ tịch 2026 hiệu lực 1/3/2027 – kiểm lại quy định thay giấy báo tử trước ngày đăng. Không nêu tên người, không tả thi thể.
Làm ngay hôm nay
- Còn nghi người còn sống: gọi cấp cứu trước
- Mất đột ngột, tai nạn, không rõ lý do: gọi 113
- Giữ nguyên hiện trường, mời mọi người ra ngoài
- Không di chuyển, không thay áo, không cất lọ thuốc, tờ giấy
- Ốm lâu mất tại nhà: báo xã, phường để được cấp giấy báo tử
Câu hỏi để tự kiểm tra: Ở quê bạn, khi có người mất đột ngột, mọi người thường làm gì đầu tiên?
Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Nguồn và ghi công
Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 25.1, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.
Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Nghị định 123/2015/NĐ-CP; Bộ luật Tố tụng hình sự 2015; Cục Thống kê – báo cáo nguyên nhân tử vong 2021–2025 (Báo Người Quan Sát, 12/11/2026).



