Nửa đêm vẫn tua lại câu nói khó nghe hồi chiều? Đứng dậy làm một việc phải động tay

94 / 402 bàiPhần 1 Giữ mạng sống trước đãGiấc ngủ & tâm trí chương~3 phút đọcMức B bằng chứng
Tóm tắt: Nghĩ đi nghĩ lại chuyện buồn làm trầm cảm nặng thêm, khó giải quyết việc hơn. Đổi sang việc dùng tay. Khi cứ nghĩ quẩn: 5 điều nên biết.

Xem nhanh trong 1 phút

🎬 Video của bài này sắp có. Trong lúc chờ, bạn đọc bài bên dưới: đủ ý như video.

5 ý chính

  1. Nghĩ đi nghĩ lại cùng một chuyện buồn (giới tâm lý gọi là nghiền ngẫm) làm trầm cảm nặng thêm, khiến ý nghĩ tiêu cực bám chặt hơn và làm ta giải quyết vấn đề kém đi – theo tổng quan của Nolen-Hoeksema và cộng sự (2008).
  2. Nghĩ quẩn còn khiến ta chần chừ, không bắt tay vào làm, và làm mòn dần những người sẵn lòng lắng nghe. Nó hay đi cùng lo âu, ăn uống vô độ, uống rượu say.
  3. Trong các thí nghiệm, chuyển sự chú ý sang một việc dễ chịu giúp tâm trạng buồn dịu đi. Đổi sang việc phải động tay là cách của tác giả cuốn sách; việc nào tốt nhất thì chưa ai so sánh.
  4. Một câu tự hỏi giúp nhận ra vòng quẩn: nghĩ thêm 10 phút nữa, mình có thêm cách giải quyết nào không? Nếu không, đứng dậy rửa bát, nhặt rau, lau nhà, tưới cây.
  5. Đổi việc không phải trốn tránh: chuyện cần xử lý thì ghi ra giấy, hẹn giờ làm. Buồn kéo dài nhiều tuần, mất ngủ, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân: hãy đi khám chuyên khoa tâm thần. Nguy cấp: gọi 115 hoặc 113.

Cái giá phải trả và thứ đổi lại

💸 Cái giá

Không mất tiền. Khó ở chỗ phải nhận ra mình đang nghĩ quẩn (giới tâm lý gọi là nghiền ngẫm), mà việc nhận ra cũng phải tập.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Tổng quan nhiều nghiên cứu (Nolen-Hoeksema, Wisco & Lyubomirsky 2008, Perspectives on Psychological Science): nghĩ đi nghĩ lại cùng một chuyện buồn làm trầm cảm nặng thêm, khiến ý nghĩ tiêu cực bám chặt hơn, làm kém khả năng giải quyết vấn đề, cản việc bắt tay vào làm, và làm mòn dần những người sẵn lòng lắng nghe; nó còn liên quan đến lo âu, ăn uống vô độ, uống rượu say, tự hại. Trong thí nghiệm, chuyển sự chú ý sang việc dễ chịu giúp tâm trạng buồn dịu đi. Mức bằng chứng: B.

Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc

📅 Thông tin cập nhật đến:

  • Ở Việt Nam: mục này không cần số liệu riêng.
  • Buồn kéo dài nhiều tuần, mất ngủ, bỏ ăn, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân: khám chuyên khoa tâm thần ở bệnh viện tỉnh, thành phố; nguy cấp gọi 115 hoặc 113.
  • Trẻ em, học sinh: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý khi áp dụng

Tổng quan chỉ cho hướng, không có con số. "Đổi sang việc phải động tay" là cách của tác giả; tài liệu chỉ đỡ được câu "chuyển sự chú ý tốt hơn cứ nghĩ quẩn"; đổi sang việc gì thì chưa ai so sánh. Không nói chi tiết tự hại (hướng dẫn WHO). Không nói "nghĩ quẩn gây trầm cảm" như chắc chắn ở mọi người. Không coi lướt mạng là "đổi việc". Tránh trùng tập 292 (đang giận, trả đũa, Webb 2012) và 296.

Làm ngay hôm nay

  • Để ý lúc mình tua lại cùng một chuyện
  • Tự hỏi: nghĩ thêm có ra cách mới không?
  • Nếu không: làm một việc phải dùng tay chừng 15 phút
  • Việc cần giải quyết: ghi ra giấy, hẹn giờ làm
  • Đừng coi lướt mạng là đã đổi việc

Câu hỏi để tự kiểm tra: Việc tay chân nào giúp bạn nhẹ đầu nhất?

Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Cứ nghĩ quẩn mãi: đứng dậy, động tay
Ảnh đúc kết bài 94: Cứ nghĩ quẩn mãi: đứng dậy, động tay

Nguồn và ghi công

Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 3.14, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.

Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Nolen-Hoeksema, Wisco & Lyubomirsky (Perspectives on Psychological Science 2008).

Thông tin tham khảo. Bài viết tổng hợp từ sách và nguồn công khai đến ngày cập nhật ghi trên, không thay thế lời khuyên của bác sĩ, luật sư hay chuyên gia tài chính. Trường hợp khẩn cấp về sức khỏe, gọi 115. Thấy thông tin đã cũ hoặc sai? Báo cho Ensado qua trang liên hệ.
Thấy hữu ích? Gửi cho bạn bè:FacebookTelegram