Muốn biết việc này mất bao lâu đừng nhìn kế hoạch hãy xem lần trước làm việc tương tự thật sự mất bao lâu rồi mới hứa

312 / 514 bàiPhần 5 Công việc và làm ănThói quen làm việc chương~4 phút đọcMức B bằng chứng
Tóm tắt: Đừng ước theo kế hoạch đẹp. Lấy số ngày thật của lần làm việc tương tự gần nhất làm gốc. Ước thời gian cho sát: 5 điều nên biết.

Xem nhanh trong 1 phút

🎬 Video của bài này sắp có. Trong lúc chờ, bạn đọc bài bên dưới: đủ ý như video.

5 ý chính

  1. Đừng ước theo kế hoạch. Lấy số ngày thật của lần làm việc tương tự gần nhất làm gốc.
  2. Nghiên cứu ở Canada (1994): sinh viên đoán trung bình 33,9 ngày viết xong luận văn, thực tế 55,5 ngày; chỉ 29,7% xong trong thời gian tự đoán. Nhóm được yêu cầu nhớ lại lần trước rồi mới đoán: tỷ lệ xong đúng hạn tăng từ 29,3% lên 60%.
  3. Ta hay ước thiếu vì chỉ nghĩ kịch bản suôn sẻ, quên những lần thợ không đến, máy hỏng, khách đổi ý. Lần trước có đủ những trục trặc đó.
  4. Công trình lớn cũng vậy: trong hơn 16.000 dự án ở 136 nước mà nhà nghiên cứu Bent Flyvbjerg tập hợp, 91,5% vượt ngân sách, chậm tiến độ hoặc cả hai. Ông khuyên ước theo các dự án cùng loại đã làm thật. Tuyến metro số 1 TP.HCM đầu năm 2021 còn hẹn chạy năm 2022, đến 22/12/2024 mới vận hành thương mại (chậm vì nhiều lý do, có cả dịch bệnh).
  5. Nghiên cứu luận văn chỉ có vài chục sinh viên Canada. Các tổng hợp sau thấy ước thiếu thường gặp hơn ước thừa, nhưng thiếu bao nhiêu thì tùy việc.

Cái giá phải trả và thứ đổi lại

💸 Cái giá

Không mất tiền. Trước khi ước, bỏ vài phút lục lại lần trước làm việc tương tự đã thật sự mất bao lâu.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Buehler, Griffin & Ross (1994, sinh viên Canada): đoán trung bình 33,9 ngày viết xong luận văn, thực tế 55,5 ngày; chỉ 29,7% xong trong thời gian tự đoán. Khi một nhóm được yêu cầu nối kinh nghiệm cũ với việc đang làm rồi mới đoán, tỷ lệ xong đúng hạn tăng từ 29,3% (nhóm đối chứng) lên 60,0%, và kiểu lạc quan ước thiếu không còn. Ước theo các việc cùng loại đã làm gọi là dự báo theo nhóm tham chiếu (Flyvbjerg 2006). Mức bằng chứng: B.

Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc

📅 Thông tin cập nhật đến:

  • Ở Việt Nam: tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên (TP.HCM) được UBND TP phê duyệt năm 2007, khởi công tháng 8/2012; bài Nhà Đầu Tư 22/2/2021 ghi tuyến "từng dự kiến" khai thác năm 2021, nay lùi sang năm 2022 (lý do: COVID-19 làm gián đoạn chuyên gia, vật liệu; đoàn tàu đầu tiên về chậm khoảng 6 tháng).
  • Tuyến chính thức vận hành thương mại ngày 22/12/2024, sau 12 năm xây dựng (Vietnamnet).
  • Flyvbjerg: cơ sở dữ liệu hơn 16.000 dự án ở 136 nước, 91,5% vượt ngân sách, chậm tiến độ hoặc cả hai (strategy+business).
  • Tình huống quen: sửa nhà hẹn 1 tháng thành 3 tháng; báo cáo tưởng một buổi là xong; hứa khách thứ Sáu giao hàng.
  • Gợi ý: ghi ngày bắt đầu và ngày xong mỗi việc lớn vào sổ hoặc ghi chú điện thoại; trước khi hứa, tra lần tương tự gần nhất; chưa làm bao giờ thì hỏi người đã từng làm.

Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý khi áp dụng

Buehler 1994 chỉ có sinh viên đại học Canada, nhóm nhỏ (37 người; mỗi nhóm khoảng 40 người) – nói "vài chục sinh viên Canada". Halkjelsvik & Jørgensen (2012) tổng hợp: ước thiếu thường gặp hơn ước thừa nhưng lệch bao nhiêu thay đổi nhiều theo việc và cách đo → không đưa "% ước thiếu" chung. Dự án metro chậm vì nhiều lý do (có cả dịch COVID-19 theo bài 2021) – chỉ dùng làm ví dụ "chậm hơn hẹn là chuyện phổ biến", không nói metro chậm do "ước sai". Số Flyvbjerg (91,5% của hơn 16.000 dự án) là dự án lớn, không gán cho việc cá nhân. Không lặp tập 418 (chia nhỏ việc) – tập này chỉ nói lấy số thật của lần trước làm gốc.

Làm ngay hôm nay

  • Ghi ngày bắt đầu, ngày xong mỗi việc lớn
  • Trước khi hứa: tra lần tương tự gần nhất
  • Lấy số ngày thật làm gốc, không lấy kế hoạch
  • Chưa làm bao giờ: hỏi người đã từng làm
  • Làm xong: ghi lại đã mất bao lâu

Câu hỏi để tự kiểm tra: Việc gần đây nhất bạn ước sai bao nhiêu ngày?

Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Việc này mất bao lâu? Xem lần trước
Ảnh đúc kết bài 312: Việc này mất bao lâu? Xem lần trước

📚 Đọc thêm / đồ dùng gợi ý: Sách Atomic Habits – xây thói quen tốt (link tiếp thị) Ensado có thể nhận hoa hồng, giá của bạn không đổi.

Nguồn và ghi công

Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 4.4, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.

Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Buehler, Griffin & Ross (1994); Flyvbjerg (2006); Halkjelsvik & Jørgensen (2012); Báo Nhà Đầu Tư (22/2/2021); Vietnamnet.

Thông tin tham khảo. Bài viết tổng hợp từ sách và nguồn công khai đến ngày cập nhật ghi trên, không thay thế lời khuyên của bác sĩ, luật sư hay chuyên gia tài chính. Trường hợp khẩn cấp về sức khỏe, gọi 115. Thấy thông tin đã cũ hoặc sai? Báo cho Ensado qua trang liên hệ.
Thấy hữu ích? Gửi cho bạn bè:FacebookTelegram