Sốc nhiệt làm mát ngay lơ mơ thì không cho uống

48 / 402 bàiPhần 1 Giữ mạng sống trước đãCấp cứu chương~3 phút đọcMức B bằng chứng
Tóm tắt: Lơ mơ, nói lắp, co giật vì nóng: vào chỗ mát, dội nước, quạt. Lơ mơ thì không cho uống. Say nắng, sốc nhiệt: 5 việc phải biết.

Xem nhanh trong 1 phút

🎬 Video của bài này sắp có. Trong lúc chờ, bạn đọc bài bên dưới: đủ ý như video.

5 ý chính

  1. Sốc nhiệt có thể đẩy thân nhiệt lên khoảng 41°C chỉ trong 10–15 phút (CDC Hoa Kỳ). Dấu hiệu: lú lẫn, nói lắp, co giật, ngất. Còn ra mồ hôi chưa chắc đã không phải sốc nhiệt.
  2. Làm mát ngay: đưa vào chỗ râm mát, cởi bớt quần áo, dội nước mát, chườm khăn lạnh ở cổ, nách, bẹn, quạt liên tục.
  3. Lơ mơ, co giật, ngất: gọi 115, làm mát cả lúc chờ và trên đường đi. Không cho người lơ mơ uống – dễ sặc vào phổi; nôn thì cho nằm nghiêng.
  4. Còn tỉnh, nuốt được: uống từng ngụm nhỏ nước mát, tốt nhất Oresol pha đúng hướng dẫn. Không rượu bia, không nước nhiều đường (Bộ Y tế, 2026).
  5. Không chỉ người già: Phú Thọ 5/2026 – ông nông dân 69 tuổi sốt 41–42°C, suy đa tạng; TP.HCM 2025 – người 32 tuổi chạy 42 km phải thở máy, lọc máu.

Cái giá phải trả và thứ đổi lại

Mục 13.22: Trời nóng mà chóng mặt, buồn nôn, không ra mồ hôi hoặc lơ mơ: đưa ngay vào chỗ mát, cởi bớt quần áo, dội nước làm mát; người lơ mơ thì không cho uống

💸 Cái giá

Không tốn tiền.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Sốc nhiệt có thể đẩy thân nhiệt lên khoảng 41°C chỉ trong 10–15 phút (CDC/NIOSH Hoa Kỳ). Làm mát càng sớm càng tốt; cách mạnh nhất là ngâm người vào nước lạnh, nơi có đội y tế và phương tiện thì "làm mát trước, chuyển viện sau". Sơ cứu: đưa vào chỗ mát, cởi bớt quần áo, dội nước mát, chườm khăn lạnh ở cổ, nách, bẹn, quạt; người lú lẫn, lơ mơ thì không cho uống (dễ sặc). Mức bằng chứng: B.

Mục 13.23: Người say nắng còn tỉnh thì uống từng ngụm nước mát pha chút muối hoặc nước bù điện giải; không uống ừng ực, không uống rượu, nước nhiều đường

💸 Cái giá

Không tốn tiền; một gói bù điện giải giá rẻ.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Người còn tỉnh, nuốt được thì uống từng ngụm nhỏ giúp bù nước và muối đã mất qua mồ hôi. Mức bằng chứng: B.

Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc

📅 Thông tin cập nhật đến:

  • Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế (5/2026): đưa nạn nhân vào nơi râm mát, nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo; lau người bằng khăn mát hoặc dội nước mát, chườm mát cổ, nách, bẹn; nếu còn tỉnh và nuốt được thì cho uống từng ngụm nhỏ nước mát, ưu tiên Oresol pha đúng hướng dẫn; khó thở, co giật, ngất, bất tỉnh thì gọi 115 hoặc đưa tới cơ sở y tế gần nhất, tiếp tục làm mát trên đường đi; hạn chế ra ngoài trời 10–16 giờ.
  • Ca thật: Phú Thọ 5/2026, ông nông dân 69 tuổi ngất khi làm đồng, sốt 41–42°C, hôn mê sâu, suy đa tạng, phải thở máy (Đại biểu Nhân dân).
  • TP.HCM 4/2025: nam 32 tuổi chạy 42 km, hôn mê, co giật, phải thở máy, lọc máu ở BV Chợ Rẫy.
  • Hà Nội 10/2024: 6 người sốc nhiệt sau một giải marathon (BV Trung ương Quân đội 108).

Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý khi áp dụng

Còn ra mồ hôi không loại trừ sốc nhiệt (da có thể nóng khô hoặc vã mồ hôi). Người dân vẫn phải gọi cấp cứu ngay và làm mát trong lúc chờ. Nôn thì cho nằm nghiêng. Không tự uống viên muối. Oresol phải pha đúng tỉ lệ ghi trên gói.

Làm ngay hôm nay

  • Nắng gắt: tránh việc nặng, chạy bộ 10–16 giờ
  • Lơ mơ vì nóng: vào chỗ mát, dội nước, quạt
  • Gọi 115, làm mát cả trên đường đi
  • Lơ mơ: không cho uống
  • Còn tỉnh: Oresol từng ngụm

Câu hỏi để tự kiểm tra: Bạn đã từng bị say nắng chưa?

Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Sốc nhiệt: làm mát ngay, gọi 115
Ảnh đúc kết bài 48: Sốc nhiệt: làm mát ngay, gọi 115

📚 Đọc thêm / đồ dùng gợi ý: Bình nước 2 lít có vạch giờ nhắc uống nước (link tiếp thị) Ensado có thể nhận hoa hồng, giá của bạn không đổi.

Nguồn và ghi công

Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 13.22 và 13.23, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.

Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: CDC/NIOSH; Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế (2026); Đại biểu Nhân dân (2025, 2026).

Thông tin tham khảo. Bài viết tổng hợp từ sách và nguồn công khai đến ngày cập nhật ghi trên, không thay thế lời khuyên của bác sĩ, luật sư hay chuyên gia tài chính. Trường hợp khẩn cấp về sức khỏe, gọi 115. Thấy thông tin đã cũ hoặc sai? Báo cho Ensado qua trang liên hệ.
Thấy hữu ích? Gửi cho bạn bè:FacebookTelegram