Xem nhanh trong 1 phút
5 ý chính
- Thử nghiệm ngẫu nhiên đăng năm 2010 (Brienza và cộng sự) ở 12 viện dưỡng lão: 232 người từ 65 tuổi, ngồi xe lăn ít nhất 6 tiếng mỗi ngày. Tất cả được chỉnh xe lăn vừa người, rồi chia hai nhóm: đệm mút thường và đệm bảo vệ da (có hơi, gel hoặc chất lỏng kèm mút).
- Sau 6 tháng, loét ở xương ngồi: nhóm đệm mút thường 8 người (6,7%), nhóm đệm giảm áp 1 người (0,9%). Gộp cả vùng xương cùng cụt: 17,6% so với 10,6%, chưa khác biệt rõ.
- Vì thế đệm không phải là tất cả. Xe lăn phải vừa người trước – nên nhờ kỹ thuật viên phục hồi chức năng đo và chỉnh, đừng mua đại cỡ chung.
- Mỗi ngày xem da một lượt: vùng xương ngồi hai bên mông và xương cụt. Da đỏ, sẫm màu, phồng hay trầy thì bớt ngồi đè lên chỗ đó và hỏi nhân viên y tế. Bộ Y tế bang Victoria (Úc) khuyên người ngồi xe lăn khoảng 15 phút đổi tư thế một lần.
- Sách xếp mức bằng chứng B: mẫu nhỏ, làm ở người cao tuổi trong viện dưỡng lão; áp cho người trẻ là suy rộng. Người nằm liệt giường thì cách phòng loét khác.
Cái giá phải trả và thứ đổi lại
💸 Cái giá
Tiền mua một tấm đệm giảm áp (loại có hơi, có gel hoặc mút nhiều lớp), nhờ kỹ thuật viên phục hồi chức năng chỉnh xe lăn vừa người, và mỗi ngày một phút xem da.
🎯 Đổi lại được gì (theo sách)
Bớt nguy cơ loét ở vùng xương ngồi, chỗ chịu sức nặng nhiều nhất khi ngồi; phát hiện sớm vùng da đỏ để giảm đè kịp thời. Mức bằng chứng: B.
Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc
📅 Thông tin cập nhật đến:
- Ở Việt Nam: chưa có số liệu riêng về loét ở người ngồi xe lăn được dùng trong tập.
- Nơi hỏi: kỹ thuật viên, bác sĩ khoa phục hồi chức năng của bệnh viện để đo, chỉnh xe lăn và chọn đệm.
- Tham khảo nước ngoài: Bộ Y tế bang Victoria, Úc (trang Better Health Channel "Pressure sores", xem lại 25/6/2020) khuyên người dùng xe lăn đổi tư thế trong ghế khoảng 15 phút một lần; đệm xe lăn giúp phân bố đều áp lực; kiểm tra da hằng ngày; người ngồi xe lăn hay bị loét ở xương cụt, mông, bả vai, cột sống, mặt sau tay và chân.
- Da đỏ, sẫm màu, phồng, trầy: bớt ngồi đè và hỏi nhân viên y tế.
Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý khi áp dụng
Bằng chứng mức B: một thử nghiệm ngẫu nhiên 232 người cao tuổi ở 12 viện dưỡng lão (Brienza và cộng sự, J Am Geriatr Soc 2010). Loét xương ngồi giảm (8 người, 6,7% so với 1 người, 0,9%; P=0,04), nhưng gộp cả vùng cùng cụt thì chưa khác biệt (17,6% so với 10,6%; P=0,14) – không nói "đệm phòng được loét xương cụt", không nói "giảm 87%". Người già trong viện dưỡng lão, áp sang người trẻ là suy rộng. Tất cả được chỉnh xe lăn vừa người trước – "vừa người" và "đệm" cùng tác dụng. Không nêu giá, nhãn hiệu đệm; không dạy chữa vết loét, không khuyên xoa bóp vùng đỏ. Người nằm liệt giường (xoay trở 2 giờ/lần, đệm chống loét) đã ở tập 106 – không lặp. Số liệu thử nghiệm lấy theo bản gốc sách, chưa mở được tóm tắt PubMed.
Làm ngay hôm nay
- Thay đệm thường, gối mỏng bằng đệm giảm áp
- Nhờ kỹ thuật viên phục hồi chức năng chỉnh xe lăn vừa người
- Mỗi ngày xem vùng xương ngồi, xương cụt
- Khoảng 15 phút nghiêng người, đổi tư thế một lần
- Da đỏ, phồng, trầy: bớt ngồi đè, hỏi nhân viên y tế
Câu hỏi để tự kiểm tra: Người thân của bạn ngồi xe lăn đang dùng loại đệm nào?
Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

📚 Đọc thêm / đồ dùng gợi ý: Nệm hơi chống loét Lucass LC389 (link tiếp thị) Ensado có thể nhận hoa hồng, giá của bạn không đổi.
Nguồn và ghi công
Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 33.5, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.
Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Brienza D và cộng sự, J Am Geriatr Soc 2010; Better Health Channel, Bộ Y tế bang Victoria (Úc).



