Xem nhanh trong 1 phút
5 ý chính
- Ý nghĩ ấy không hiếm. Một nghiên cứu với hơn 1.500 học sinh THPT ở Việt Nam (RMIT dẫn, 2025): gần 1/3 từng ít nhất một lần nghĩ đến chuyện kết thúc cuộc đời mình. Nó không làm bạn thành người xấu, và có thể qua đi.
- Khoảnh khắc nguy hiểm nhất thường đến rất nhanh. Nghiên cứu ở Áo (2009, 82 người): gần một nửa nói chưa tới 10 phút; ba phần tư lúc đó vẫn có liên lạc với người thân, bạn bè. Vì thế việc cần làm là nói ngay với một người bên cạnh, và mấy giờ tới đừng ở một mình.
- Một câu là đủ: "Mình đang không ổn, ở cạnh mình một lúc." Viện Sức khỏe Tâm thần – BV Bạch Mai coi ý tưởng tự sát là một tình trạng cấp cứu tâm thần.
- Nếu bạn là người nghe: đừng cãi, đừng giảng, đừng bảo "nghĩ nhiều quá". Ở lại, lắng nghe; nói về chuyện này một cách nghiêm túc không làm nguy cơ tăng lên. Bộ Y tế (2026): người có ý nghĩ tự sát gần đây cần được chuyển khám cấp cứu chuyên khoa tâm thần – có thể đến khoa cấp cứu gần nhất, có người đi cùng.
- Nơi gọi: trẻ em, học sinh gọi 111 (trực cả ngày đêm); đường dây hỗ trợ tâm lý miễn phí Ngày Mai 096 306 1414 (13:00–20:30, thứ Tư đến Chủ nhật); nguy cấp gọi 115 hoặc 113.
Cái giá phải trả và thứ đổi lại
💸 Cái giá
Không tốn tiền. Khó nhất là mở lời đúng lúc đó, và chấp nhận rằng mấy giờ tới mình không nên ở một mình.
🎯 Đổi lại được gì (theo sách)
Có người ở cạnh qua khoảnh khắc nguy hiểm nhất, mà khoảnh khắc ấy thường đến rất nhanh. Deisenhammer và cộng sự (J Clin Psychiatry 2009, Áo): 82 người được phỏng vấn trong 3 ngày sau khi vào viện; 47,6% nói từ lúc ý nghĩ xuất hiện đến lúc hành động không quá 10 phút; 76,8% có tiếp xúc với bạn đời, người nhà hoặc bạn bè trong khoảng thời gian đó. Tác giả kết luận: cửa sổ can thiệp rất ngắn, cần phổ biến cách nhận biết, can thiệp cho người bình thường. Mức bằng chứng: B (mẫu nhỏ, một bệnh viện, dựa vào hồi tưởng).
Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc
📅 Thông tin cập nhật đến:
- Ở Việt Nam: TS Nguyễn Ngọc Quỳnh Anh (RMIT Việt Nam, 10/9/2025) dẫn một nghiên cứu với hơn 1.500 học sinh THPT: gần 1/3 từng ít nhất một lần nghĩ đến chuyện kết thúc cuộc đời mình; các nghiên cứu khác: khoảng 11–16,9% vị thành niên có ý nghĩ này trong 12 tháng; lời khuyên "xin đừng âm thầm chịu đựng", tìm một người lớn đáng tin cậy, một chuyên viên tham vấn.
- Viện Sức khỏe Tâm thần – BV Bạch Mai (VietNamNet 13/12/2022): ý tưởng tự sát là một trong những cấp cứu tâm thần; người thân theo dõi sát, đưa đến cơ sở chuyên khoa tâm thần sớm.
- RMIT (Nhân Dân 10/10/2025): nói về tự tử một cách có trách nhiệm, không phán xét không làm tăng nguy cơ.
- Quyết định 1981/QĐ-BYT (7/2026): người có ý nghĩ tự sát gần đây khi sàng lọc phải được chuyển cấp cứu chuyên khoa tâm thần ngay.
- Nơi gọi: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (24/7); Đường dây nóng Ngày Mai 096 306 1414 – hỗ trợ tâm lý miễn phí qua điện thoại, 13:00–20:30, thứ Tư đến Chủ nhật (duongdaynongngaymai.vn, kiểm 21/11/2026); nguy cấp gọi 115 hoặc 113.
Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý khi áp dụng
Làm theo hướng dẫn của WHO cho truyền thông về tự tử: không nêu cách thức, phương tiện, nơi chốn; không mô tả chi tiết; không nêu vụ việc; không đưa số người chết (bỏ số 2%, 7% của Owens 2002); không tả tự tử như lối thoát; tiêu đề không có chữ "tự tử"; luôn kèm nơi tìm giúp. Không dùng 12356 (Trung Quốc). Không nói "gọi là cứu được". Ngày Mai là dự án tình nguyện, 13:00–20:30 thứ Tư–Chủ nhật, không nói 24/7. Không nói "111 miễn phí". Không dùng số "1/8 học sinh đã lên kế hoạch". Không đưa số 1900 (có cước). Tránh trùng tập 207 (khóa tủ thuốc, thuốc trừ sâu, số 46.111 cuộc gọi, 15 triệu người).
Làm ngay hôm nay
- Chọn sẵn một người có thể gọi lúc khó khăn
- Ý nghĩ vừa đến: nói ngay với người bên cạnh
- Mấy giờ tới đừng ở một mình
- Cần thì đến khoa cấp cứu, có người đi cùng
- Lưu số 111, 115, 113 và một đường dây hỗ trợ
Câu hỏi để tự kiểm tra: Ai là người bạn sẽ gọi đầu tiên lúc khó?
Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Nguồn và ghi công
Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 1.32, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.
Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Deisenhammer và cộng sự (Journal of Clinical Psychiatry 2009); RMIT Việt Nam (2025); Viện Sức khỏe Tâm thần – BV Bạch Mai; Quyết định 1981/QĐ-BYT; Tổ chức Y tế Thế giới.



