Xin việc mà bị đòi đóng cọc, nộp bằng gốc? Luật cấm công ty làm vậy

180 / 402 bàiPhần 3 Tiền bạc và tài khoảnLúc không có tiền chương~5 phút đọcMức A bằng chứng
Tóm tắt: Không đóng cọc, không giao giấy tờ gốc, không ký vay học phí, không vào đa cấp, không vay nặng lãi. Đi tìm việc lúc túng tiền: 5 điều nên biết.

Xem nhanh trong 1 phút

🎬 Video của bài này sắp có. Trong lúc chờ, bạn đọc bài bên dưới: đủ ý như video.

6 ý chính

  1. Bộ luật Lao động 2019, Điều 17: người sử dụng lao động không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động; không được bắt đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản; không được buộc làm việc để trả nợ. Bạn chỉ cần nộp bản sao. Từ 10/9/2026, vi phạm hai điều đầu có thể bị phạt từ 20 triệu đồng trở lên và phải trả lại giấy tờ, tiền (Nghị định 283/2026/NĐ-CP). Tháng 7/2026, công an Cần Thơ khởi tố một người "lo việc" giả, thu hơn 1,3 tỷ đồng tiền ký quỹ, đào tạo, hồ sơ, đồng phục.
  2. Hứa việc làm nhưng bắt đóng học phí trước, hoặc giới thiệu ký một khoản vay để học: dừng lại. Muốn học nghề, hỏi trung tâm dịch vụ việc làm công của tỉnh trước khi đóng tiền.
  3. Hai dấu hiệu đa cấp bất chính: phải nộp tiền hoặc mua hàng mới được vào; thu nhập chủ yếu nhờ kéo thêm người chứ không nhờ bán hàng.
  4. Bộ luật Dân sự, Điều 468: lãi suất thỏa thuận không quá 20%/năm, phần vượt không có hiệu lực; cho vay lãi nặng có thể bị xử lý hình sự. Tiền gốc vẫn phải trả.
  5. Giữ tin nhắn tuyển dụng, biên lai chuyển tiền. Bị lừa tiền, bị đe dọa: báo công an xã, phường hoặc gọi 113. Công ty giữ giấy tờ, thu tiền cọc: phản ánh tới Sở Nội vụ.
  6. Thông tin pháp luật tham khảo.

Cái giá phải trả và thứ đổi lại

💸 Cái giá

Không mất tiền. Gặp ba câu "đóng tiền rồi mới đi làm", "học trước rồi xếp việc", "kéo thêm người mới có thu nhập" thì từ chối ngay. Giữ tin nhắn, biên lai chuyển tiền. Khó nhất là càng túng càng muốn liều.

🎯 Đổi lại được gì (theo sách)

Không mất khoản tiền cuối cùng đang có, không bị giữ giấy tờ để trói chân, không gánh khoản nợ học phí hay nợ lãi cao. Mức bằng chứng: A.

Ở Việt Nam: luật, số liệu, vụ việc

📅 Thông tin cập nhật đến:

  • Ở Việt Nam: tháng 7/2026, Cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố một người về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản: tự xưng lo được việc ở một chuỗi bán lẻ lớn, dùng tài khoản Zalo giả làm người tuyển dụng, đòi tiền ký quỹ, mua máy tính, đào tạo, chuyển việc, hồ sơ, đồng phục; nạn nhân chuyển hơn 1,3 tỷ đồng qua 28 lần từ 8/2023 đến 10/2024 (VOV 9/7/2026).
  • Bộ luật Lao động 2019, Điều 17: người sử dụng lao động không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động; không được yêu cầu người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động; không được buộc người lao động thực hiện hợp đồng để trả nợ.
  • Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực 10/9/2026, thay NĐ 12/2022): giữ bản chính giấy tờ hoặc buộc người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền, tài sản bị phạt 20–25 triệu đồng, buộc trả lại giấy tờ, trả lại tiền kèm lãi (LSVN 3/8/2026); phản ánh tới Sở Nội vụ.
  • Bộ luật Dân sự 2015, Điều 468: lãi suất thỏa thuận không quá 20%/năm, phần vượt không có hiệu lực; tiền gốc vẫn phải trả.
  • Cho vay lãi nặng có thể bị truy cứu hình sự (BLHS Điều 201).
  • Dấu hiệu đa cấp bất chính: phải nộp tiền mới được tham gia, thu nhập chủ yếu nhờ kéo thêm người.
  • Bị lừa tiền, bị đe dọa: báo công an xã, phường hoặc gọi 113.

Luật, mức tiền và lãi suất có thể đã thay đổi sau ngày cập nhật. Trước khi làm theo, hãy kiểm tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý khi áp dụng

Không dùng chi tiết Trung Quốc: Luật Hợp đồng lao động TQ Điều 9, 84 (phạt 500–2.000 tệ mỗi người), Quy định dịch vụ việc làm 2007, cảnh báo "chiêu tuyển dụng chuyển đào tạo, vay đào tạo" của Bộ Nhân sự TQ 18/5/2026, Điều lệ cấm truyền tiêu 2005, 4 lần LPR. Mức phạt NĐ 283/2026 (20–25 triệu) chỉ nêu ở bài đăng, không đọc trong lời – chưa đọc số điều, khoản và chưa rõ mức cho cá nhân hay tổ chức (tổ chức thường gấp đôi). Không dẫn số nghị định đa cấp, không nêu ngưỡng Điều 201 BLHS (chưa xác minh). Không nói "vay nặng lãi thì khỏi trả gốc". Không nêu tên công ty, trung tâm, chuỗi bán lẻ bị mạo danh, tên bị can (vụ Cần Thơ mới khởi tố). BLLĐ sửa đổi (tờ trình 21/10/2026, đề xuất hiệu lực 1/3/2027) chưa thông qua ở thời điểm 21/11/2026 – kiểm lại Điều 17 trước ngày đăng. Tránh trùng 088 (xin giãn nợ app vay), 142 (học nghề qua trung tâm dịch vụ việc làm), 082 (giấy vay, bảo lãnh).

Làm ngay hôm nay

  • Nghe "đóng tiền mới đi làm": từ chối
  • Chỉ nộp bản sao, giữ bản gốc giấy tờ
  • Không ký vay học phí để được nhận việc
  • Không nộp tiền để vào nhóm "kinh doanh" kéo người
  • Chụp lại tin nhắn, biên lai; bị lừa thì báo công an

Câu hỏi để tự kiểm tra: Bạn hay người quen đã từng bị đòi tiền khi xin việc chưa?

Ảnh đúc kết (lưu lại để nhớ)

Đòi đóng tiền mới cho đi làm? Đứng dậy về
Ảnh đúc kết bài 180: Đòi đóng tiền mới cho đi làm? Đứng dậy về

Nguồn và ghi công

Bài dịch, rút gọn và bổ sung thông tin Việt Nam từ 高性价比人生指南 (mục 7.15, đã dịch và rút gọn) của tác giả eternity4719, phát hành theo giấy phép CC BY 4.0. Ensado đã chỉnh sửa so với bản gốc: dịch sang tiếng Việt, rút gọn, thay số liệu Trung Quốc bằng luật và số liệu Việt Nam khi có. Tên tiếng Việt “Cẩm nang sống đáng đồng tiền” do Ensado đặt.

Nguồn Việt Nam và nghiên cứu được dẫn: Bộ luật Lao động 2019 (Điều 17); Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 468); Nghị định 283/2026/NĐ-CP; VOV (9/7/2026).

Thông tin tham khảo. Bài viết tổng hợp từ sách và nguồn công khai đến ngày cập nhật ghi trên, không thay thế lời khuyên của bác sĩ, luật sư hay chuyên gia tài chính. Trường hợp khẩn cấp về sức khỏe, gọi 115. Thấy thông tin đã cũ hoặc sai? Báo cho Ensado qua trang liên hệ.
Thấy hữu ích? Gửi cho bạn bè:FacebookTelegram