Định nghĩa — Bài 0.1 / Module 0
RSI (Relative Strength Index) là chỉ báo momentum do J. Welles Wilder Jr. phát triển năm 1978, đo tốc độ và cường độ biến động giá trên thang điểm 0 đến 100. RSI cho biết thị trường đang trong trạng thái quá mua (overbought), quá bán (oversold) hay cân bằng — giúp trader đánh giá sức mạnh xu hướng trước khi vào lệnh.
RSI là một trong số ít chỉ báo kỹ thuật được phát minh hơn 45 năm trước mà vẫn có mặt mặc định trên mọi nền tảng giao dịch — từ TradingView đến MetaTrader, từ cổ phiếu đến crypto. Lý do đơn giản: nó đo đúng thứ thị trường quan tâm nhất — momentum — tốc độ giá đang tăng hay giảm nhanh đến mức nào.
Nhưng hầu hết trader chỉ dùng RSI theo cách Wilder mô tả ban đầu: mua khi RSI xuống dưới 30, bán khi RSI lên trên 70. Andrew Cardwell — người dành hàng chục năm nghiên cứu RSI chuyên sâu — phát hiện ra rằng cách dùng đó bỏ sót phần lớn giá trị thực sự của chỉ báo này. Lộ trình bắt đầu từ nền tảng để bạn hiểu RSI thật sự đo cái gì, trước khi học cách Cardwell khai thác nó ở mức độ sâu hơn nhiều.
RSI đo cái gì — và không đo cái gì
Tên đầy đủ “Relative Strength Index” dễ gây nhầm: RSI không so sánh sức mạnh tương đối giữa hai cổ phiếu hay hai tài sản. RSI so sánh sức mạnh của ngày tăng với sức mạnh của ngày giảm trong cùng một tài sản qua một khoảng thời gian nhất định.
Nếu trong 14 phiên gần nhất, trung bình mức tăng của các phiên xanh lớn hơn nhiều so với trung bình mức giảm của các phiên đỏ, RSI sẽ cho giá trị cao — phe mua đang chiếm ưu thế rõ rệt. Ngược lại, RSI thấp cho thấy áp lực bán đang lấn át.
Công thức RSI — đọc hiểu không cần toán phức tạp
Công thức RSI (Wilder, 1978)
RS = Trung bình tăng 14 phiên ÷ Trung bình giảm 14 phiên
RSI = 100 − ( 100 ÷ (1 + RS) )
* Phiên tăng: lấy mức tăng, phiên đỏ tính là 0. Phiên giảm: lấy mức giảm (tuyệt đối), phiên xanh tính là 0. Chia cả hai cho 14.
Ví dụ thực tế: Trong 14 phiên gần nhất, trung bình tăng là 0,8%/phiên, trung bình giảm là 0,4%/phiên. RS = 0,8 ÷ 0,4 = 2. RSI = 100 − (100 ÷ 3) ≈ 66,7. Phe mua đang mạnh gấp đôi phe bán — RSI phản ánh đúng bằng giá trị 66,7 (trên đường giữa 50).
Cách đọc RSI theo 3 vùng cơ bản
| Vùng RSI | Ý nghĩa theo Wilder | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|
| Trên 70 | Quá mua (Overbought) — phe mua kiểm soát mạnh | Cảnh báo, không phải lệnh bán tự động |
| 40 – 60 | Vùng trung tính — chưa có xu hướng rõ | Chờ RSI thoát vùng này để xác nhận hướng |
| Dưới 30 | Quá bán (Oversold) — phe bán kiểm soát mạnh | Cảnh báo, không phải lệnh mua tự động |
Wilder tính RSI như thế nào — từng bước
Xác định look-back period
Mặc định là 14 phiên theo Wilder. Bạn có thể thấy RSI(9), RSI(21)… trên các nền tảng — con số trong ngoặc là số phiên được tính. Bài 1.3 sẽ giải thích khi nào nên đổi.
Tính trung bình tăng và trung bình giảm
Lấy 14 phiên gần nhất. Phiên tăng: cộng mức tăng ÷ 14. Phiên giảm: cộng mức giảm (tuyệt đối) ÷ 14. Phiên không đổi tính là 0 cho cả hai.
Tính RS rồi đưa vào công thức RSI
RS = trung bình tăng ÷ trung bình giảm. RSI = 100 − (100 ÷ (1 + RS)). Kết quả luôn trong khoảng 0–100 — đây là tính chất bounded của RSI, khác với Momentum hay ROC.
Làm mượt từ phiên thứ 15 trở đi (Wilder Smoothing)
Từ phiên 15 trở đi, Wilder dùng phương pháp làm mượt riêng thay vì trung bình đơn giản — tương tự EMA với hệ số 1/14. Đây là lý do RSI trên các nền tảng khác nhau đôi khi cho số hơi khác nhau trong giai đoạn đầu của chart.
Video: Andrew Cardwell — RSI bị hiểu sai như thế nào
🎥 Video tham khảo — Nguồn gốc phương pháp
“RSI: Widely Used, So Misunderstood” — Andrew Cardwell (Your Daily Five, 1.2021)
Trong video này, Cardwell — người được giới trader gọi là “Dr. RSI” — giải thích trực tiếp tại sao phần lớn trader đang dùng RSI sai và những gì ông phát hiện sau hàng chục năm nghiên cứu. Đây là nền tảng cho toàn bộ lộ trình học RSI trên ensado.com.
